Cvrkut supernove otkrio je motor najblistavijih zvjezdanih eksplozija

Astronomi su prvi put u povijesti zabilježili direktan nastanak magnetara tijekom supernove, pružajući odlučujući dokaz za teoriju staru 16 godina. Otkriće se temelji na promatranju superluminosne supernove SN 2024afav, čija je svjetlosna krivulja pokazala karakterističan 'cvrkut' — potpis relativističkih efekata koji proizlaze iz ekstremno brzo rotirajućeg neutronskog tijela.

Magnetar koji se rodio u toj eksploziji promjera je svega 16 kilometara, no njegovo magnetsko polje doseže nevjerojatnih 10^15 gausa, sto do tisuću puta jače od standardnih neutronskih zvijezda. Rotacija brža od 1000 okretaja u sekundi pretvara ogromnu kinetičku energiju u intenzivno elektromagnetsko zračenje, pojačavajući sjaj eksplozije više od deset puta u usporedbi s klasičnim supernovama. Ovaj mehanizam, koji je dugo vremena bio čista teorija, sada ima empirijsku potvrdu kroz istraživanje objavljeno u časopisu Nature i koordinirano od strane Josepha Faraha s UC Santa Barbare uz podršku Las Cumbres opservatorija.

Analiza svjetlosne krivulje SN 2024afav otkrila je oscilacije koje su se poklapale s predviđenim relativističkim efektima — prvi direktan dokaz da magnetar pokreće superluminosnu supernovu. Eksploziju je prethodio kolaps jezgre masivne zvijezde od 25 sunčevih masa, stvarajući kompaktno tijelo sposobno generirati najjača poznata magnetska polja u svemiru.

Potvrda magnetarske hipoteze rješava zagonetku koja muči znanstvenike od otkrića superluminoznih supernova početkom 2000-ih. Do sada su mogli samo nagađati o izvoru energije ovih najsjajnijih eksplozija u svemiru. Sada je jasno da unutarnje magnetske interakcije pretvaraju rotacijsku energiju u zračenje koje nadmašuje tipične supernove za red veličine.